Por Juan Torres López [*]
01.04.2012
O goberno de Mariano Rajoy atrasou a presentación dos Orzamentos Xerais do Estado até xusto despois de que se celebrasen as eleccións andaluzas co evidente propósito de que seguir enganando aos cidadáns dicíndolles o contrario do que tiña pensado facer. Como se sabe, non lle serviu de moito e o Partido Popular non vai gobernar en Andalucía, que era o que se buscaba. Agora, por fin, sabemos o que se propón facer o Goberno.
De momento só coñecemos as grandes liñas dos ingresos e gastos de Estado pero creo que son suficientes para chegar, nesta primeira valoración de urxencia, a algunhas conclusións fundamentais.
Ingresos
Malia que se di que o seu propósito principal é conter o déficit, o Goberno actúa moi timidamente sobre a recadación de ingresos cando neste aspecto estamos moi por baixo dos niveis potenciais que permitirían ter moito máis desafogo nos gastos. De feito, os Orzamentos non contemplan subidas no IRPF (
xa se fixo o 30 de decembro) nin no IVA que son os impostos con maior capacidade recadatoria (
aínda que non cabo descartar que o fagan ao longo do ano). Tampouco contemplan subidas en impostos sobre a gasolina que, ademais de maior capacidade recadatoria, poden modificar pautas de consumo e incentivar o uso doutro tipo de transportes.
Os Orzamentos si contemplan unha serie de modificacións no Imposto de Sociedades limitando as deducións e reformando o sistema de pagos fraccionados orientadas a aumentar a súa recadación. O inicio dunha reforma deste imposto pode considerarse positiva pero as medidas que prevé adoptar o executivo son tímidas e insuficientes e poden terminar por prexudicar ás pequenas e medianas empresas cando son as grandes e as entidades financeiras as que evitan pagalo en moito maior proporción.
Segundo os técnicos do Ministerio de Facenda, este imposto ten “
vías de escape” que permiten que as grandes empresas reduzan o tipo nominal do 30% até o 17% ou até o 16,08% que pagan de media as 105 maiores entidades de crédito, fronte o 22% que pagan a maior parte das microempresas ou o 20% das pequenas empresas.
Cos cambios neste imposto que se aprobaron, o executivo pretenden incrementar a recadación en 5.350 millóns de euros. Pero paréceme unha estimación moi posiblemente esaxerada porque se basea nunha previsión do crecemento previa do PIB que está moi sobrevalorada e por encima do que realmente rexistrarase en 2012, sobre todo, logo destes orzamentos como despois comentarei. Con todo, si adoptouse unha medida como a que propoñen os técnicos do Ministerio (
un tipo impositivo do 35% para bases impoñibles a partir do millón de euros de beneficios) poderíanse recadar 13.900 millóns de euros. É dicir, máis, só coa reforma dun só imposto, do que o goberno pretende recadar reformando IRPF, Sociedades e outros especiais (
12.314 millóns de euros).
Outra das medidas aprobadas para aumentar ingresos e reducir gastos é a subida e xeneralización das taxas xudiciais. Pero na miña opinión trátase dunha medida que en términos relativos non ten un gran efecto recadatorio senón (
como todos os mecanismos de copago), un menor recurso á Administración de Xustiza só das rendas máis baixas, o que é manifiestamente inxusto. E até pode xerar gasto adicional si impulsa a recorrencia ao sistema de xustiza gratuíta que presenta moitas imperfeccións e lagoas e que quizá debería ser revisado para garantir que se aplique con auténtico sentido da xustiza.
Unha amnistía fiscal aos defaudadores
Finalmente, no capítulo de ingresos o Goberno aprobou unha regularización que é unha auténtica amnistía fiscal. Por certo, do mesmo tipo da proposta por Rodríguez Zapatero e que Rajoy e outros dirixentes do PP, coa súa habitual demagoxia, descualificaron no seu día.
O que se persegue con esta amnistía, segundo o Ministro de Facenda, é que afloren capitais até agora non declarados e para iso contempla dúas vías ou procedementos. Unha, destinada ás sociedades de maior tamaño que até agora viñesen tributando (
ou mellor dito, que viñesen non tributando) nos chamados “
países de reducida tributación”, é dicir, nos paraísos fiscais, ou que obtiveron alí dividendos ou rendementos do capital. O Goberno aprobou que si se repatrian eses rendementos só terán que tributar ao 8%.
A outra vía ofrece ás persoas físicas ou xurídicas que afloren rendas, bens ou dereitos até agora non declarados no IRPF, Imposto de Sociedades ou Imposto sobre a renda de non residentes unha tributación ao 10% e, ademais, que os poidan declarar con confidencialidade e discreción.
Por moito que estas amnistías poidan traer de ingresos (
que non os adoitan traer en grandes cantidades porque só adoitan recorrer a ela os defraudadores minoristas e non os maioristas da fraude) representan sempre unha terrible inxustiza, unha rendición dos gobernos ante os delincuentes, unha falta de patriotismo e, no plano económico e financeiro, a renuncia a perseguir como se debe a quen estafan á sociedade e incumpren as leis. Os cidadáns deberían condenala e repudiala porque simplemente vai significar que o goberno que a aproba acepta como principio que uns haxan de cumprir coas nosas obrigacións fiscais e outros non.
Gastos
No capítulo de gastos é onde se contemplan as medidas máis drásticas (
o Ministro de Asuntos Exteriores cualificounos como “presupostos de guerra”), e aínda que de momento só coñecemos a magnitude xeral e algunhas cifras concretas nalgunhas partidas xerais, a súa cantidade e orientación permítennos adiantar o efecto final que van ter sobre a economía.
Só nos orzamentos dos ministerios contémplase un recorte de 13.406 millóns de euros o que significa que algunhas liñas de actuación política tan significativas como a cooperación ao desenvolvemento (diminúen o 71%), o apoio á automoción e coche eléctrico (
diminúe un 87,5%) ou as actuacións de desenvolvemento rural (
diminúen o 85,9%) quedan en mínimos de mínimos. E que outras tan decisivas como a atención á dependencia ou as políticas activas de emprego desaparecen por completo ao diminuír o 100%, como lle pasa ao Fondo de integración de inmigrantes que desaparece, malia que representa unha cantidade moi pequena en relación co conxunto do Orzamento.
E a iso hai que engadir o recorte do 36,1% en investimentos públicos que haberá que coñecer con máis detalle e analizar con coidado cando se coñezan en toda a súa extensión os Orzamentos para poder avaliar o seu efecto concreto, aínda que o xeneral é indiscutible:
unha caída inmediata do PIB e da creación de emprego.
Conclusións
Na miña opinión, e só a ter dos datos que de momento anticipou o goberno, nestes Orzamentos hai doses diferentes de distintos ingredientes:
recortes moi grandes de gasto que se farán efectivos, outras previsións de austeridade que será imposible levar a cabo, sobrevaloración no incremento previsto da recadación impositiva e unha renuncia a abordar os problemas de fondo que ocasionan o déficit público.
Ademais das valoracións que avancei máis arriba, eu creo que as implicacións principais destes primeiros Orzamentos do goberno de Rajoy son as seguintes:.
a) Supoñen uns recortes de gasto excepcionais que van afectar principalmente ás partidas que benefician ás rendas máis baixas e á promoción da actividade empresarial e a actividade económica.
b) Precisamente por isto último, van provocar unha caída moi forte do ritmo de crecemento, van destruír miles de empresas e emprego e agudizarán a recesión na que novamente atópase a economía española.
c) Nin sequera van poder reducir o déficit nas cifras en que se propón o Executivo porque inflan as previsións de aumento de ingresos e porque a redución de gastos previstas nalgunhas partidos vai ser imposible que se leven a cabo si non é cunha boa dose de contabilidade creativa da que o Partido Popular ten unha gran dominio posto que xa a utilizou abundantemente na súa anterior etapa de goberno. Salvo que haxa complicidade das autoridades europeas cos verdadeiros obxectivos que perseguen estes Orzamentos, e aos que máis abaixo me referirei, o máis probable é que os cuestionen poñendo en dúbida o seu realismo e que reclamen maior disciplina aínda no seu intento suicida de salvar á banca europea por encima de todo.
d) Estes Orzamentos responden ao empecinamento das autoridades europeas, compartido polos dirixentes do PP, en crer que o problema que ten a economía española é o déficit público cando o verdadeiramente grave é a débeda privada e a situación da banca.
O erro consiste en tratar de saír da situación na que estamos dando recursos sen límite aos bancos para que boten o peso da débeda que xeraron pola súa irresponsabilidade sobre as costas do resto da economía e en exprimir a consumidores e empresas para que a paguen dos seus petos.
Pero iso, ademais de radicalmente inxusto, é sinxelamente imposible que chegue a bo término, até para a banca. Con orzamentos como este as economía afúndense inevitablemente. E como os bancos españois (
como os italianos) están utilizando os billóns que lles dá o Banco Central Europeo para colocalos nos mercados financeiros, o que están provocando é atraer aos especuladores que os van a afundir sen remedio. Por iso as autoridades europeas empezan a dicir xa que hai que rescatar aos bancos españois. Queren acabar canto antes e obrigar dunha vez a que España reciba os préstamos que necesitan os bancos para que estes paguen pronto aos seus acredores europeos e deixen de desestabilizar a zona euro.
Os Orzamentos do PP afundirán á economía española nunha recesión máis grave e deixan sen solucionar os seus problemas auténticos.
[*]
Juan Torres López,
Granada -1954, Doutor en CC. Económicas e Empresariais, exerce na
Universidade de Sevilla como catedrático de Economía Aplicada do
Departamento de Teoría Económica e Economía Política. Escritor,
investigador, analista de política económica e activista social.
Manten unha páxina web "Ganas de Escribir" -
www.juantorreslopez.com- e coordena a páxina web dedicada a información económica -
www.altereconomia.org-
Enviado por:
juantorres@us.es
-juantorres@us.es-
1 de abril de 2012 10:01
_________________
